Budo (jap. bu - walka, wojna i do - droga, metoda) - termin ten narodził się w Japonii i oznacza samodoskonalenie się pod względem fizycznym i mentalnym poprzez intensywny trening oraz zgłębianie wiedzy na temat sztuk walki. Pojęcie to zdefiniował także sensei Hidetaka Nishiyama jako: „fizyczną i umysłową sztuką stworzoną w celu rozwoju i dopełnienia ludzkiego potencjału poprzez konsekwentny trening sztuk walki”.
Budo wyodrębniło się w czasach nowożytnych z wcześniej praktykowanych, w feudalnej Japonii, technik walki określanych mianem bujutsu. Służyły one przede wszystkim prowadzeniu walk grupowych w czasie konfliktów zbrojnych. Na początku XVII wieku, na skutek wygaśnięcia w Japonii wojen i nastania ponad dwóch wieków pokoju, co kraj ten zawdzięczał autorytarnemu szogunatowi Ieyasu Tokugawy, zaczęto rozwijać i doskonalać techniki walki indywidualnej. W konsekwencji tego narodziło się pojęcie bugei - praktykowania sztuk walki. Znawcy tych sztuk wojennych zaczęli postrzegać intensywny trening jako narzędzie kształtowania także indywidualnego charakteru - edukacji poprzez ćwiczenia. Ślady tej transformacji odnajdujemy m.in. w słynnym dziele Musashi Miyamoto „Gorin – No Sho („Księga pięciu kręgów”), gdzie ten wybitny mistrz walki mieczem, opisuje zarówno techniki użycia tej broni w czasie zbiorowych bitew, a także specjalnie dedykowane indywidualnym pojedynkom. Tekst ten powstał około 1645 roku. Niemniej, poza zaleceniami intensywnego treningu, trudno jest się doszukać w „Księdze” elementów współczesnego rozumienia pojęcia budo.
W erze Meiji oraz w początkach ery Showa pojawiły się wymagania implementacji elementów „duchowych” do japońskich systemów walki. Ponieważ dotychczas używany termin bujutsu implikował trening przede wszystkim natury technicznej i fizycznej, wskazywano, że powinno pojawić się nowe określenie odzwierciedlające również duchową stronę doskonalenia się w sztukach walki. Dawne, japońskie sztuki walki ulegały transformacji ku formom budo, i tak gekken (szermierkę na miecze), jujutsu (walkę wręcz) oraz kyujutsu (łucznictwo) zmieniły się w kendo, judo i kyudo. Jest wymownym, że słowo oznaczające walkę (jutsu), zastąpiono rzeczownikiem droga (do), co oznaczało, że uprawienie tych dyscyplin powinno wykraczać poza ramy opanowania jedynie warsztatu technicznego. Termin budo odnosił się wówczas praktycznie tylko do tych trzech dyscyplin. Obecnie budo kojarzone jest z szerszym wachlarzem tradycyjnych, japońskich sztuk walki. Współcześnie na idee budo powołują się takie sporty walki jak: aikido, kendo, karate-do, kyudo, judo, czy nawet sumo. Można tu także wspomnieć, że tradycyjne dziedziny budo często określane są terminem koryu, natomiast wywodzące się z nich nowoczesne japońskie sztuki walki i dyscypliny sportowe określa się jako gendai budo.
Budo ewoluowało i rozwijało się do współczesnej formy na gruncie dawnych tradycji pokrewnych bushido i bujutsu (drogi wojennej samurajów, w tym kodeksu moralnego i honorowego oraz różnorakich sposobów i metod walki, w tym z użyciem broni takiej jak miecz czy włócznia). Wcześniej kładziono przede wszystkim nacisk na zdobycie wybitnych umiejętności technicznych przydatnych jedynie w walce. Z drugiej strony, na obecny charakter budo, wpływały filozofia buddyjska i konfucjanizm, upatrujące sposobów stawania się doskonalszym (uzyskiwania wyższych stanów świadomości) poprzez trening umysłu (np. poprzez medytację, ćwiczenia oddechowe, etykietę, sposób zachowania). Bardziej współcześnie, dostrzeżono również inne wszechstronne walory sztuk walki, w tym edukacyjne, takie które mają wpływ na ogólny rozwój człowieka, w tym również na jego kondycję zdrowotną. Dokonano więc, pewnych modyfikacji jak i syntezy tych dawnych elementów, wywodzących się z kultury starożytnej Japonii, które w połączeniu dały całkowicie nową i unikalną jakość w postaci fenomenu budo. Należy pamiętać, że budo nie jest tożsame ani z dawnym pojęciem bushido, ani z bujutsu. Nie jest też żadną „nową” religią, powstałą na bazie dalekowschodnich, starożytnych kultów i wyznań.
autor: Tomasz Kozłowski
Przeczytaj także:
Karate tradycyjne
Budo a karate tradycyjne
